Ο ενεργός πολίτης φόβος για το κατεστημένο…

Το 1993 ο Bill Gates δήλωσε ευθαρσώς πως το διαδίκτυο τον αφήνει παγερά αδιάφορο. Δυστυχώς γι αυτόν, η γκάφα του έχει αποθηκευτεί για πάντα στον κυβερνοχώρο επιβεβαιώνοντας την δύναμη του μέσου που υποτίμησε.


Παρόμοια συναισθήματα πρέπει να είχαν μέχρι πριν λίγο καιρό οι περισσότεροι Έλληνες πολιτικοί, ακόμη και οι λόγω επαγγέλματος, διαισθητικοί δημοσιογράφοι. ‘Όλοι αγνοούσαν το διαδίκτυο, όχι μόνο σαν τεχνολογική επανάσταση αλλά και ως ένα νέο μέσο μαζικής επικοινωνίας. Την ίδια στιγμή, σιωπηλά, σχεδόν παρασκηνιακά, αναπτύχθηκε στην χώρα μας μια ολιγομελής διαδικτυακή κοινότητα. Εν αρχή ήταν τα newsgroup, συνεχίστηκε με τα forum και ωρίμασε μέσα από τα διαδικτυακά ημερολόγια, τα γνωστά στους περισσότερους blog.

Όταν μια καλή φίλη μου τηλεφώνησε από το Παρίσι, ρωτώντας με, αν οι σχετικές με την διαμαρτυρία των μπλόγκερ έξω από την βουλή, τηλεοπτικές εικόνες, ήταν πραγματικές ή προϊόν σκηνοθετικής παρέμβασης, ήρθε στο μυαλό μου το «butterfly effect«. Ένα μικρής σημασίας γεγονός όπως πχ ένα καταγγελτικό κείμενο από κάποιον ανώνυμο, θα περνούσε απαρατήρητο με τους μέχρι προχτές ισχύοντες κανόνες επικοινωνίας. Όμως μέσα στο διαδίκτυο, όπου δεκάδες άνθρωποι συντονίζονται εύκολα για την επίτευξη ενός στόχου, ένα τέτοιο κείμενο μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και έξω από το πλαίσιο ή τις αρχικές προθέσεις του ανωνύμου συντάκτη.

Βέβαια εκτός της γοητείας που αναμφίβολα ασκεί η δύναμη των μπλογκ, δημιουργούνται και διάφορα ερωτήματα όπως:

Ποια είναι τα κίνητρα πίσω από μια συντονισμένη δράση μέσω ιντερνετ; Η δύναμη οφείλεται στο μέσο ή στην υποστήριξη του από τα παραδοσιακά ΜΜΕ;
Γιατί οι μπλογκερ χρησιμοποιούν πέρα του διαδικτύου και άλλα κανάλια επικοινωνίας όπως το sms;
Γιατί μια ιντενετική δράση πρέπει να καταλήξει σε παραδοσιακές αντιδράσεις όπως η φυσική παρουσία χιλιάδων ανθρώπων έξω από την Βουλή;
Δεν υπάρχουν ξεκάθαρες απαντήσεις στα ερωτήματα, εκτός ίσως και αν επαναπροσδιορίσουμε την άποψή μας για τους χρήστες του ιντερνετ αποφεύγοντας τους προκλητικούς τίτλους των εφημερίδων ή τις πομπώδεις φράσεις των πολιτικών που με κάθε τρόπο προσπαθούν να «καπελώσουν» τις δράσεις τους .

Το κίνημα των μπλογκερ ΔΕΝ είναι κίνημα, η επανάσταση των ιστολόγων ΔΕΝ έχει ξεκινήσει ποτέ, η άμεση δημοκρατία ΔΕΝ έχει επιστρέψει στην χώρα που την γέννησε μέσα από την πίεση των χρηστών του διαδικτύου.
Όλα τα παραπάνω (χωρίς τα ΔΕΝ), ακούγονται όμορφα στα δελτία ειδήσεων μα δεν υπάρχουν βασικές προϋποθέσεις που θα τα δικαιολογούσαν, όπως αυτή μιας ηγετικής ομάδας, μιας μακροπρόθεσμα (και όχι περιστασιακά) συντονισμένης δράσης και βέβαια της κοινής συνείδησης και σκοπού. Αν σκεφτείτε, λοιπόν, ότι οι μπλόγκερ δεν διαφέρουμε σαν ομάδα από ένα τυχαίο δείγμα Ελλήνων τότε οι απαντήσεις έρχονται αβίαστα.
Τα κίνητρα πίσω από κάθε αντίδραση μας είναι ανθρώπινα. Ο θυμός, οι τύψεις, η αγανάκτηση και άλλοτε απλά η ανάγκη για ικανοποίηση του εγωισμού μας μπορούν να είναι τα φτερά της πεταλούδας («butterfly effect») που θα δημιουργήσουν έναν απρόβλεπτο σεισμό στο Σύνταγμα.
Φυσικά χωρίς τα παραδοσιακά ΜΜΕ να υποστηρίζουν και να ενισχύουν μια αντίδραση, η επιτυχία θα είναι περιορισμένη. Όχι σε σχέση με το αναμενόμενο αλλά σε σχέση με αυτό που εσείς θα θεωρούσατε, άξιο προσοχής.
Όσο για την χρήση εξωδιαδικτυακών μεθόδων όπως το sms για την μεταφορά των μηνυμάτων μας, εξηγείται εύκολα τόσο από την ανάγκη μας για εντυπωσιακότερο αποτέλεσμα, όσο και από την έλλειψη πλήρους συνείδησης του μέσου μας.
Δεν είμαστε μπλογκερ που θέλουμε να αναδείξουμε το διαδίκτυο αλλά άνθρωποι που με κάθε τρόπο θέλουμε να πενθήσουμε για τις πυρκαγιές.
Δεν μας απασχολεί καν το μέσο εκδήλωσης της αντίδρασης μας. Δεν σκεφτόμαστε ότι η χρήση παραδοσιακών τρόπων «αντίστασης», όπως το να κλείσουμε τους δρόμους δεν συνάδει με την πρωτοπορία στη σύλληψης ή τη μετάδοσης της ιδέας.
Δεν μας ενδιαφέρει αν θίγεται η δύναμη του μέσου μας γιατί δεν την έχουμε καν συνειδητοποιήσει σαν μέρος της δικής μας δύναμής.

Είναι εύκολο όσα κυνικά περιγράφω παραπάνω να παρεξηγηθούν ως υποτίμηση όσων συνέβησαν και υποδαύλιση όσων θα συμβούν μέσω των blog μας.
Όμως νιώθω ακριβώς το αντίθετο. Θεωρώ ότι το διαδίκτυο μπορεί να αλλάξει την ζωή όλων μας, όσο άλλαξε η φωτιά την ζωή του πρωτόγονου κυνηγού εκατομμύρια χρόνια πριν.
Είμαι σίγουρος ότι το ίντερνετ δεν θα αντιμετωπίζεται κάποια στιγμή σαν μέρος της ζωής μας αλλά η ζωή μας, θα αποτελεί μέρος του κυβερνοχώρου.
Αυτό εμπεριέχει τεράστιους κινδύνους και ενδιαφέρουσες ευκαιρίες. Η «πολιτεία μας» δεν θα είναι πια ίδια και από εμάς εξαρτάται αν θα είναι ένας παράδεισος ή μια φυλακή από την οποία δεν θα μπορούμε να ξεφύγουμε.

Μέχρι τότε πρέπει, κατά την γνώμη μου, να αποκτήσουμε συνείδηση του νέου μέσου, των δυνατοτήτων του και των κινδύνων που εμπεριέχει η εμπλοκή του στην ζωή μας.
Ξεκινώντας από λευκό χαρτί, ίσως είναι καλό να επαναπροσδιορίσουμε το ρόλο ακόμη και των απλών προσωπικών διαδικτυακών ημερολογίων μας.
Δεν είναι προσωπικά γιατί ο οποιοσδήποτε έχει την δυνατότητα να τα διαβάσει.Δεν είναι ημερολόγια γιατί δεν καταγράφουν μόνο αλλά ασκούν επιρροή. Δεν αφορούν εμάς ως άτομα αλλά εμάς σαν πολιτικά όντα. Δεν πρέπει να είμαστε απρόσεκτοι στην χρήση τους γιατί μπορούν να χρησιμοποιηθούν υπέρ μας ή εναντίον μας.

Και εσείς, όσοι τυχαίνει να διαβάζετε κάποιο blog μην είστε σκληροί στην κριτική σας. Παρακολουθείτε τα βρεφικά βήματα ενός παιδιού που δεν έχει την μητέρα του να το καθοδηγεί. Σεβαστείτε ότι σας επιτρέπουμε να εισχωρείτε σε ένα χώρο που προς το παρόν θεωρούμε ότι είναι προσωπικός και ότι μας ανήκει. Μην μας κρίνετε ως blogger αλλά σαν ανθρώπους όπως και εσείς, ίσως με μεγαλύτερες ανασφάλειες και περισσότερες ευαισθησίες.

Ένα νέο είδος πολίτη γεννιέται και ο νόμος της φυσικής επιλογής θα επηρεάσει την εξέλιξή του με τρόπο που δεν μπορεί κανείς με ακρίβεια να προβλέψει. Αν όμως έχουμε όραμα ίσως, μπορέσουμε να κατευθύνουμε το μέλλον μας, να ελέγξουμε την δύναμη που μας έχει δοθεί, για το καλό το δικό μας και των συνανθρώπων μας.

Σκεφθείτε ότι ένας άνθρωπος που καταγράφει τις σκέψεις του, που έχει την ευκαιρία να δέχεται σχόλια και κριτική για αυτές, χωρίς να φοβάται την σύγκρουση και τον διάλογο, που δεν διστάζει να συμμετέχει στα κοινά, είναι ένας πραγματικά ενεργός πολίτης. Αυτός ο πολίτης διαφέρει από τον μέσο σημερινό και αποτελεί το μεγάλο φόβο του κατεστημένου. Όχι γιατί θα το ανατρέψει με την βία, αλλά γιατί συνειδητά θα επιλέξει αντιπροσώπους του κατ εικόνα και κατ ομοίωση και θα έχει το θάρρος συνεχώς να τους ελέγχει.

Ένας πολίτης λοιπόν που δεν θα ντρέπεται για τους πολιτικούς του, θα μπορούσε να ναι ο πολίτης του διαδικτύου και ελπίζω κανείς να μην θέλει να διαφωνήσει με αυτό.

(το κείμενο γράφτηκε και δημοσιεύθηκε στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής, 16/09/07 στο αφιέρωμα με θέμα «Η δημοκρατία σε κρίση» )


  1. Και που να δεις τι δυναμη κρυβουν τα blogs….

  2. @αγαπητέ πρεζα tv η δύναμη δεν κρύβεται, αλλά από την άλλη όλοι εμείς που αποτελούμε μέρος της πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην κάνουμε κατάχρηση.

  3. [AngelW|tch]

    H dunami twn blog einai me apla logia «new trend» h allios mostra…kamia dinami ousiastiki (mono gia tin figoura kai auto isos)… arketoi hdh 3ekinisan na lene oti einai h nea moda tou kanape -se antikatastasi tis tv- (prosopika den thn uo8etw tin apospi alla uparxei)…

    Kapou stin arxi tou ar8tou uparxei to erotima «giati oi blogers xrisimopoioun kai alla mesa opws to sms»… sin8eto erotima..alla exei aples e3igiseis…einai to addiction[?] stin texnologia.. eimai spiti ara blogarw, den eimai spiti ara pezw me to kinito…drasi k antidrasi…me opoia kian einai ta atomika kai koinonika 8emata pou aporeoun apo mia tetoia katastasi.

  4. Σωστη η προσέγγιση. Εχει πολλά σημεια με τα οποία συμφωνώ. Τα μπλογκς αποτελούν ενα μικρο κομματι του παρόντος κι ενα μεγάλο κομματι του μέλλοντος. Το τί επιδιώκει ο καθένας μεσ απ αυτά είναι ενα δεύτερο σκέλος που σίγουρα δεν απαντιεται με δυο και τρεις γραμμές. Σίγουρα όμως αποτελεί ενα μέσον ελευθερίας έκφρασης, ένα ειδος ημερολογιακής εκτόνωσης που αναμέσά της μπορεί κάποιος, εφοσον το θέλει, να αλλιεύσει πολύ χρησιμες πληροφορίες και απόψεις για τις εκφάνσεις της ζωής μας

  5. λές ότι «Αυτός ο πολίτης διαφέρει από τον μέσο σημερινό και αποτελεί το μεγάλο φόβο του κατεστημένου. Όχι γιατί θα το ανατρέψει με την βία, αλλά γιατί συνειδητά θα επιλέξει αντιπροσώπους του κατ εικόνα και κατ ομοίωση και θα έχει το θάρρος συνεχώς να τους ελέγχει.»

    Το κατεστημένο έχει τεράστιες άμυνες σε όλα. Το μόνο που φοβάται είναι το να μην εκφραστεί ο πολίτης με τη βία. Όλα τα άλλα μπορεί και τα ελέγχει άνετα.
    Αν οι αντιπρόσωποι επελέγοταν κατ εικόνα και ομοίωση τι σε κάνει να πιστεύεις οτι δεν θα είχαμε ακριβώς τα ίδια αποτελέσματα? Η blogoσφαιρα περιέχει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της κοινωνίας απο άκρα δεξιά μέχρι αναρχισμό. Δεν είναι κάποια διανοούμενη elit…

  6. LadyInPink

    … εγώ, γιατί δεν έχω κάνει μπλογκ ακόμα???!!!
    χι, χι, χι!!!!!!!!!

    Επιλέγω ως αγαπημένα μου σημεία:

    «Ο θυμός, οι τύψεις, η αγανάκτηση και άλλοτε απλά η ανάγκη για ικανοποίηση του εγωισμού μας μπορούν να είναι τα φτερά της πεταλούδας (”butterfly effect”) που θα δημιουργήσουν έναν απρόβλεπτο σεισμό στο Σύνταγμα.» (πολύ πολύ αγαπημένο!)
    «Σκεφθείτε ότι ένας άνθρωπος που καταγράφει τις σκέψεις του, που έχει την ευκαιρία να δέχεται σχόλια και κριτική για αυτές, χωρίς να φοβάται την σύγκρουση και τον διάλογο, που δεν διστάζει να συμμετέχει στα κοινά, είναι ένας πραγματικά ενεργός πολίτης.» (συμφωνώ πολύ μαζί σου και δυστυχώς δεν έχω ακόμα το θάρρος να το κάνω και εγώ τόσο ανοιχτά)
    «Ένας πολίτης λοιπόν που δεν θα ντρέπεται για τους πολιτικούς του, θα μπορούσε να ναι ο πολίτης του διαδικτύου» (πολύ εύστοχη η φράση «ντρέπεται για τους πολίτικούς του» – νομίζω αγγίζει όλους εμάς που έχουμε λίγο έστω φιλότιμο και ευαισθησία- και βεβαίως και εγώ έτσι εννοώ τον «πολίτη του διαδικτύου»)

    …συγχαρητήρια, αγαπητέ παράφωνε!
    Το διάβασα και ηλεκτρονικά αλλά και δημοσιευμένο και θα ‘θελα να είναι δικό μου (ούπς!, μάλλον κλεμμένο από εσένα!), όπως θά ‘θελα να ζήσω στην κοινωνία αυτών των πολιτών του διαδικτύου που περιγράφεις-προβλέπεις να σχηματίζεται.

  7. Κάνεις λάθος αγαπητέ, υπάρχει ηγετική ομάδα στο κίνημα των bloggers. Απλώς δεν σε έχουμε καλέσει ακόμα να μπεις σε αυτήν.

    χεχεχεχεχεχε 😉

    Επί της ουσίας: δεν ξέρω αν πρέπει να είναι συντεταγμένο κίνημα η μπλογκόσφαιρα ή εξυπηρετεί καλύτερα την δημοκρατία ως φύσει αναρχικό (με την έννοια της απουσίας κεντρικού ελέγχου) περιβάλλον. Τείνω να πιστέψω το δεύτερο.

    Επίσης οι μπλόγκερς διαφέρουμε ταξικά από τον μέσο έλληνα πολίτη: έχουμε πρόσβαση στο ίντερνετ και σχετική εξοικείωση με τους υπολογιστές: αυτό υποδηλώνει αστούς, μέσους προς μεγαλο-, συνήθως με μόρφωση. Ο τυχαίος blogger είναι πολύ πιθανό να ελέγχει τον λόγο και την έκφρασή του καλύτερα από τον τυχαίο πολίτη. Αυτό δεν δίνει περισσότερα δικαιώματα (προφανώς) αλλά συνεπάγεται διαφορετικό τρόπο προσέγγισης στα ζητήματα από τον μέσο όρο.

    Συμφωνώ πάντως απόλυτα με αυτή την περιγραφή: «Παρακολουθείτε τα βρεφικά βήματα ενός παιδιού που δεν έχει την μητέρα του να το καθοδηγεί.»

    Ciao!

  8. Parafone to keimeno sou perigrafei ena megalo vathmo ths pragmatikotitas.

    Auto pou emena opos me stenaxorise einai oti oi bloggers ginane epikoinoniako epixeirima proeklogika apo ta kommata ths aristeras kai eniote apo to PASOK. Ksafnika diavasan merikoi 10 blogs kai evgalan sumperasmata gia olo ton pluthismo… opos polu kala anaferthike se allo comment den eimaste kan antiprosopeutiko deigma tou pluthismou….parola ayta h sygkentrosi sto Syntagma theorithike endeiksi kommatikis thesis kai xrisimopoiithike akoma kai sto debate…. Einai toso ftino auto san epixeirima kai toso ligo, toso anypostato akoma kai apo ereynitikis pleyras pou einai krima….To vrefos mporei na mhn exei thn mama tou na to kathodigei alla polu kalothelites theloun na vgoun kai na fonaksoun oti einai diko tous….

  9. Εξοχες οι παρατηρήσεις σας στο μέτρο. Οι καταχρήσεις στο μέσο blog βέβαια είναι στη ποσότητα αλλα έτσι δεν είναι και η κοινωνία μας με τις αντιφάσεις της, γιαυτό ας κάνουμε e-epiloges για να πετ’υχουμε την ποιότητα, να γίνουμε λίγο καλύτεροι βρε αδελφέ…:)




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: